مقایسه اثربخشی درمان ذهنی‌سازی و طرحواره درمانی بر پردازش هیجان و باورهای ناکارآمد نوجوانان دارای رفتار پر خطر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، واحد نائین، دانشگاه آزاد اسلامی، نائین، ایران

2 گروه علوم پایه، واحد نائین، دانشگاه آزاد اسلامی، نائین، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان ذهنی­سازی و طرحواره درمانی بر سبک­های پردازش هیجان و باورهای ناکارآمد نوجوانان دارای رفتار پرخطر انجام شده است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و طرح پژوهشی پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل است. جامعه آماری پژوهش، نوجوانان دختر مقطع دوم متوسطه ناحیه چهاردهم استان تهران در سال تحصیلی 1404-1403 که دارای رفتار پرخطر بودند را شامل شد. برای محاسبه حجم نمونه در این مطالعه از نرم­افزارGPower  نسخه 1/3 استفاده گردید. نمونه با توجه به طرح پژوهش، برای هر گروه آزمایش و کنترل 15 نفر و در مجموع 45 نفر در نظر گرفته شد که به صورت نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند و سپس به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده­ها شامل پرسشنامه پردازش هیجانی بیکر (2007)، پرسشنامه باورهای ناکارآمد  نوجوانان (برنارد 1988) و پرسشنامه خطرپذیری نوجوانان ایرانی­زاده محمدی و احمدآبادی (1387) بود. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از تحلیل واریانس با اندازه­گیری‌های مکرر و آزمون تعقیبی بن­فرونی با نرم افزار spss نسخه 28 استفاده شد. نتایج نشان داد که درمان ذهنی­سازی و طرحواره درمانی بر سبک­های پردازش هیجان و باورهای ناکارآمد نوجوانان دارای رفتار پرخطر اثربخش بودند (001/0≥ p). آزمون MANOVA  نشان داد که بین گروه‌ها در مؤلفه‌های پردازش هیجانی تفاوت معناداری وجود دارد. گروه ذهنی‌سازی در مؤلفه‌هایی مانند پذیرش هیجانی و کنترل هیجان عملکرد بهتری داشت (p = 0.001). در نهایت نتایج آزمون MANOVA برای مؤلفه‌های باورهای ناکارآمد نیز تفاوت معنادار بین گروه‌ها را نشان داد (p = 0.002). براساس نتایج پژوهش حاضر، اثربخشی این دو درمان در بهبود سبک­های پردازش هیجان و باورهای ناکارآمد نوجوانان دارای رفتار پرخطر، پزشکان را در مورد انتخاب روش‌های درمانی متناسب با نیازهای روانشناختی خاص جمعیت‌های پرخطر آگاه می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Mentalization-Based Therapy and Schema Therapy on Emotion Processing and Dysfunctional Beliefs in Adolescents with Risky Behaviors

نویسندگان [English]

  • Soodabeh Ashegholhoseini 1
  • Fatemeh Sadat Tabatabaeinezhad 1
  • Shahnaz Khaleghipour 1
  • Seyed Mostafa Banitaba 2
1 Department of Psychology, Nae.C., Islamic Azad University, Naein, Iran.
2 Department of Science, Nae.C., Islamic Azad University, Naein, Iran.
چکیده [English]

This study aimed to compare the effectiveness of Mentalization-Based Therapy and Schema Therapy on emotion processing styles and dysfunctional beliefs in adolescents with risky behaviors. The research method was quasi-experimental with a pretest-posttest-follow-up design and a control group. The statistical population consisted of female high school students in the 14th district of Tehran Province during the academic year 2024-2025 who exhibited risky behaviors. G*Power software version 1.3 was used to calculate the sample size. According to the research design, 15 participants were assigned to each experimental and control group, totaling 45 participants selected through purposive sampling and then randomly assigned to two experimental groups and one control group. The data collection instruments included Baker’s Emotion Processing Questionnaire (2007), the Dysfunctional Beliefs Questionnaire for Adolescents (Bernard, 1988), and the Risk-Taking Questionnaire for Iranian Adolescents (Mohammadi Iranzadeh & Ahmadabadi, 2008). Data were analyzed using repeated measures ANOVA and Bonferroni post hoc tests with SPSS version 28. The results indicated that both Mentalization-Based Therapy and Schema Therapy were effective on emotion processing styles and dysfunctional beliefs in adolescents with risky behaviors (p ≤ 0.001). MANOVA revealed significant differences among groups in emotion processing components; the Mentalization group performed better in components such as emotional acceptance and emotion regulation (p = 0.001). Finally, MANOVA results also showed significant differences between groups in dysfunctional belief components (p = 0.002). Based on the findings of the present study, the effectiveness of these two therapies in improving emotion processing styles and dysfunctional beliefs in adolescents with risky behaviors informs clinicians in selecting therapeutic approaches tailored to the specific psychological needs of high-risk populations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • risky behavior
  • emotion processing styles
  • dysfunctional beliefs
  • mentalization therapy
  • schema therapy
مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دوره 68، شماره 2
خرداد-تیر1404
خرداد و تیر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار